Een heel fijn schilderijtje van Alice Brasser (Alkmaar 1965) dit ‘Illuminated’. Een nachtelijke samenscholing zonder duidelijke clou. Vlammende groenen en strategische violetten. Lekker modderig geschilderd met arceringen, spatten en dunne waterige stukken. De kijker wordt gemonsterd, het kleine schilderijtje dwingt je je te verhouden tot deze groep mensen.

Het doek is een karakteristiek werk van Brasser die graag flarden van verhalen en anekdotes in haar werk stopt. De vrijheid in het schilderen en een flink arsenaal aan schilderoplossingen  stuwen de voorstelling vaak in het ongerijmde. Geen wonder dat ze wegloopt met Francisco Goya (check deze tekst van Rob Perrée). Zijn late Zwarte Schilderijen zijn een ware schatkamer van dubbelzinnige beelden en  bijgeloof.

Bij Brasser is het misschien iets minder dreigend maar wel net verontrustend genoeg. Ze vertelt hier mooi over hoe ze werkt en tot haar schilderijen komt.

Momenteel is nog tot en met zaterdag 17 juli (en daarna op afspraak) de tentoonstelling Painting, Five Perspectives te zien bij galerie tegenboschvanvreden. Vijf jonge schilders worden samengebracht met het idee om verschillende posities te presenteren, die ieder een licht werpen op wat schilderkunst zou kunnen zijn in deze tijd. Eén van de vijf schilders is Marjolijn de Wit die we al twee keer eerder bespraken. De andere namen zijn wat onbekender, maar zeker niet minder interessant. Indrukwekkend zijn bijvoorbeeld de grote -bijna helemaal zwarte- schilderijen van Jowan van Barneveld, die nu ook te zien is in het Bonnefantenmuseum; The Invisble Colour (met ook onder andere Luc Tuymans en Francis Alÿs).

Om de prachtig samengestelde wand met 21 (!) kleine schilderijen van Amir Tirandaz (1984, Shiraz, Iran) kun je ook niet heen. Aardig wat schilderijen zijn al verkocht en dat is te begrijpen. In grijzige tonen met wit en zwart zweven de verschillende beelden stil en ongrijpbaar voor je ogen. De portretten, landschapjes en figuren zijn zo subtiel neergezet, dat ze ineens weer lijken te kunnen verdwijnen. Tegelijk schuilt daarin ook de kracht, met minimale penseelstreken zijn intrigerende, tedere, ietwat knullige voorstellingen tot stand gekomen. De poëtische stijl doet her en der denken aan schilderijen van Norbert Schwontkowski.

Amir Tirandaz kwam in 2000 naar Nederland toen hij met zijn moeder en zus vluchtte uit Iran. Het dorp waar zij woonden werd onderdrukt, omdat het niet religieus genoeg zou zijn. Het gebied en de bewoners werden verwaarloosd door het regime van Khomeini. In Nederland ging Amir Tirandaz studeren aan de Koninklijke Academie in Den Haag en studeerde in 2009 af. De werken van de kunstenaar hebben altijd het menselijk falen tot onderwerp. De tragiek van het leven wordt op een humorvolle manier weergegeven. “De tragi-komische voorstelling van een wereld waarin de mens verstrikt is geraakt in een onontkoombaar web van blunders en vergissingen, waar alles zich tegen je keert en je er niets tegen kunt doen.”

Amir Tirandaz schildert en maakt daarnaast performances. Zie deze performance op You Tube. Heftig, maar ook bijzonder hoe deze performance deels dezelfde gevoelens oproept als de schilderijen: zwart, tragisch, ontwapenend en poëtisch.

Schilderijen die beklijven, op je netvlies blijven hangen, die zien we graag. Hier is weer zo’n pareltje. Annemiek Vera (1981, Utrecht) maakt ze vaker. De enorme werken op papier van een aantal jaren geleden maakten veel indruk. Met tanks, paarden en allerlei figuren in zoete kleuren veroverde ze de galerieruimte (bijvoorbeeld de projectruimte van Gist Galerie in Brummen) met formaten ruim boven de twee meter. Maar ook de kleine doordringende portretten van haar hand zijn vaak bijzondere ontmoetingen, tegenwoordig meestal op doek trouwens.

Vera schildert mensen, karakters, uitdrukkingen, maar vooral emoties. Met de titel Hold on, lijkt de jonge vrouw moed en troost ingeboezemd te worden. In sommige andere werken van Vera is een lijden te voelen, maar hier heerst er een soort serene rust. Zoals een dier een plekje zoekt, heeft de vrouw zich getroost met zachtheid en warmte en lijkt in gedachten verzonken.

Zelf zegt ze hierover: “Ik kan enorm geraakt zijn door wat mensen meemaken, moeten doormaken of overkomen vanuit oncontroleerbare gebeurtenissen. Toch is het iets wat we niet snel aan elkaar laten zien of aan elkaar vertellen. We zijn allemaal mensen en dat betekent een lichaam hebben; liefhebben, pijn, schaamte, ziek zijn en ten slotte sterven. We kennen allemaal de gevoelens als pijn, eenzaamheid of afgescheidenheid, maar we zien het niet graag onder ogen.”

Momenteel is dit en ander werk van Annemiek Vera te zien bij Galerie Hot Prospects! in Utrecht, de tentoonstelling heet past – present – future en is nog tot en met 10 oktober te zien. Interessant initiatief overigens dat Hot Prospects! Op hun website valt te lezen dat ze per jaar drie beloftevolle kunstenaars (zoals bijvoorbeeld ook Martijn Schuppers) een platvorm bieden door middel van een grote overzichtstentoonstelling en een catalogus. Deze verkooptentoonstellingen worden georganiseerd op het landgoed ‘Leusderend’ te Leusden. Nu dus een overzicht van de afgelopen drie jaar onder de Domtoren…

Aquil Copier (1973, Amsterdam) is de sympathieke aanstichter van het schilderspamflet PRESENTeert. Een gestencild platform waar schilders zich kunnen uitlaten of bevraagd worden over hun ideëen en activiteiten naast hun strikte beroepspraktijk. Naast het monomane atelierleven als het ware. Tot 5 december 2010 is er een aanstekelijke  salontentoonstelling te zien in Outline in Amsterdam, samengesteld door Copier uit het uitdijende gezelschap kunstenaars dat tot dusverre meegewerkt heeft aan PRESENTeert.

Zij aan zij hangen hier ook enige werken van Copier zelf. Omgewerkte satelliet beelden geript van Google Earth zo lijkt het. Luchtfoto’s vanuit de ruimte – gemaakt om een haarscherp vogelperspectief mogelijk te maken – vormen het vertrekpunt voor een serie virtuoze doekjes. Door de schildershand van Copier raak je snel verdwaald in het landschap. Ragfijne olieverfdraadjes, uitgepoetste partijen, modderige stukken en opgedroogde aquarel-plasjes lossen elkaar af en vertroebelen de oorspronkelijke precieze en dienstbare beelden. Een mooi spel van omkering. Het liefst zou je met je hand als over een wereldbol met reliëf over de doeken strijken.

De illusie van grip op de wereld wordt verder opgevoerd (en onderuitgehaald) door de opduikende legendatekens in airbrush. Landschapschilderkunst uitgevoerd in hard-edge abstractie en teder olieverf-borduurgaren.

Ook te zien op de We Like 6%! show bij Nieuw Dakota.

Het is vaste traditie dat er vrijwel jaarlijks gemorreld wordt aan de status van Art Amsterdam. Het zou te slap en te tam zijn allemaal, teveel vierkante meters voor te weinig topkwaliteit, geen underground, geen internationale uitstraling, noem maar op. En telkens leidt dat tot leuke side-events die meestal eenmalig zijn. Geen enkel probleem als dat zoals dit jaar een tochtje mogelijk maakt naar de privé vertrekken van oude bekende Gijs Stork (1.026 Facebook vrienden) aan de Oudezijds Voorburgwal 153 in Amsterdam. Hij stelt zijn nogal omvangrijke woonhuis open voor Juliette Jongma, Diana Stigter en Martin van Zomeren. Deze 3 avontuurlijk ingestelde galeries vieren hier hun eigen feestje onder de noemer Minimarket en nodigden een paar verwante internationale collega’s uit (Hoet Bekaert/Gent, Christina Wilson/Kopenhagen en Office Baroque/Antwerpen). Zonder al te brede gangpaden een parade van fijne kunstenaars. Opening vrijdag 28 mei 2010 om 14u00. Dat wordt leuk!

Nieuw werk van Aukje Koks wordt hier gepresenteerd door Diana Stigter. Ze viel al eerder op afgelopen jaar bij Stigter op Art Rotterdam, op de tentoonstelling Nieuwe Schilders in de kunstruimte van het LUMC en met een paar mooie internationale presentaties. Ze is bovendien komend najaar artist in residence bij het gerenommeerde Wiels in Brussel. Koks gooide een aantal jaren geleden het roer flink om. Na in 2005 de Koninklijke Prijs voor de Schilderkunst binnengesleept te hebben met verhalende figuratieve voorstellingen in knallend kleurrijk tempera en brede streken, raakte ze tijdens een werkperiode aan de Rijksacademie in een heel ander spoor. Je zou het misschien een verlangen kunnen noemen om de te stoeien met de fundamenten van de schilderkunst zelf. Het vermogen om op het platte vlak een driedimensionale wereld te creëren is iets dat Koks behoorlijk bezog houdt en wordt steeds meer de aanleiding voor haar schilderijen (deels op afgespannen doek, deels op de muur) en installaties. Het werk is soberder geworden – maar ook dartel, licht van toon en prettig ongrijpbaar.

Niets spreekt bij Koks vanzelf. “Constructies van geschilderde fragmenten” heet het dan. Het zou jammer zijn als haar werk overgoten raakt door jargon. Het is juist zo mooi in z’n onnozelheid of raadselachtigheid die hangende boekenplankjes van linnen – “echt” en geschilderd op de muur – en het spel met zichtlijnen en luchtbellen en verdubbelde deurknoppen. Het idee dat de kunstenaar in zijn werk de slordige werkelijkheid ordent wordt door Koks mooi gekanteld.