Ronald Ophuis – Afghanistan, 2009 – € 900

Ronald Ophuis (1986, Hengelo) nam zich voor bij het verlaten van de academie om het lijden van de moderne mens te schilderen. Zijn eerste reeks schandaalschilderijen hakten er meteen stevig in: een groepsverkrachting met colafles in een voetbalkleedkamer, een snuff-movie tafereel onder een morsig systeemplafond, een stel monter voetballende huurlingen naast een dodelijk slachtoffer van een ondervraging. Aangevuurd door heftige voorbeelden uit de kunstgeschiedenis; een kruisigingstafereel van Matthias Grünewald, het gekannibaliseerde gezelschap op het Vlot van Medusa van Théodore Géricault , Goya’s beeldende verslag van de gruwelen van de oorlog en moderner: Leon Golub z’n gigantische portretten van grijnzende foute mercenaries. Op eenzelfde monumentaal formaat schildert Ophuis taferelen waar we liever van wegkijken.

De doeken zijn gebaseerd op fotoshoots in zijn atelier met modellen en props, op zelfgeschoten foto’s  gemaakt op studiereizen naar zgn. schuldige plekken als Sebrenica of heel recent Sierra Leone.  En soms – vooral bij de kleinere werken – op nieuwsfoto’s.Een oeuvre over het leed van de wereld, over daders en slachtoffers: verkrachtingen, miskramen, vluchtelingen, zelfmoorden, gefusilleerden en allerlei situaties voorafgaand aan vernederingen of grof geweld, dat is heftige kost. En was er aanvankelijk bij Ophuis nog ruimte voor een houterig vrijend stelletje aan een strandje bij een ven, of zelfs koeienportretten, de laatste jaren spaart de schilder ons als kijkers steeds minder.

Dat je je als kijker toch niet murw gebeukt voelt komt vooral door de manier waarop Ophuis zijn onderwerpen schildert. Bizar genoeg valt er erg veel te genieten. Wat een fantastische schilderkundige details! Er zijn maar weinigen in staat tot het schilderen van volstrekt geloofwaardige morsige en gore partijen, naargeestige tegelvloeren of treurige oostblok-kleding. De verf zit vaak in dikke korsten op het doek zodat je van dichtbij vaak moet zoeken naar een oog in de opgespatelde en gesmeerde verf.

Het is die vreemde mengeling tussen virtuoze, opwindende en stroeve, soms zelfs wat onhandige schilderkunst. Inclusief rare perspectief verkortingen en naïeve elementen. Bovendien is er vaak iets met de ruimtes waarin al deze narigheid zich afspeelt. Net als het eerder genoemde vlot van Géricault lijken de voorstellingen licht te kantelen. De bestudeerd geconstrueerde architectuur van het werk van Ophuis, daar zou iemand eens een goeie boom over op moeten zetten.

Vaak gaat het over moraliteit, historieschilderkunst of over de aanklacht die al of niet uit het werk zou spreken. Ophuis onstnapt aan zowel eendimensionale, letterlijke als allerlei hooggestemde duidingen. Er zit verontwaardiging, mededogen en vilein genot in het werk. Bij We Like 6%! is sterk werk op papier te zien. Een ontroerend Afghaans jongens portretje en een angstig trio gehurkte-geboeide zwarte gevangenen getiteld “Kill them”.