Lizan Freijsen – Vogelbehang, 2009 – €175

Lizan Freijsen (1960, Zwijndrecht) fotografeert vlekken naar aanleiding van lekkages. Als klein meisje in vakantiehuisjes fascineerden de vlekken op het plafond boven het stapelbed haar enorm. In haar beleving konden ze zomaar gaan groeien, bewegen of naar haar toekomen, zoals een spin. Als ze maar lang genoeg keek en de precieze vormen en details kende, kon ze rustig gaan slapen. Jaren later in haar eigen tuinhuisje trekken vocht en schimmelplekken opnieuw haar aandacht. Als kunstenaar ‘net nieuw’ in Rotterdam, moet ze dit verder uitzoeken. 4000 kaarten met een oproep naar vochtplekken, worden verspreid in de wijk Kralingen-Croostwijk. 1% reageert. Fantastische plekken komt Lizan Freijsen tegen in allerlei gedaanten, in badkamers en slaapkamers, achter kasten, tussen het spinrag en vergezelt van allerlei (soms hilarische) verhalen.

Na het fotograferen, ‘restaureert en optimaliseert’ Freijsen de vlekken digitaal en zet ze over op ‘schoon behang’. Deze ideale vlekken vinden inmiddels door heel Nederland nieuwe muren, plafonds en richels om in de beleving van de kijker door te groeien en uit te breiden. De Rorschach-achtige vlekken hebben iets onprettigs, een gevoel van inbreuk, een vlek hoort niet. De illusie, de werkelijkheid en de ervaring gaan door elkaar heen lopen. Decoratie en esthetiek tegenover verval en verwaarlozing.

Op dit moment is haar werk (en deze multiple) tot eind augustus te zien bij Heden in Den Haag, in de tentoonstelling Toegepaste Werkelijkheid. Een aantal kunstenaars zijn samengebracht (waaronder ook de eerder besproken Jeroen Bosch) die de realiteit niet alleen als inspiratiebron zien, maar ook direct als kunstwerk zelf. De vlekken van Freijsen zijn inderdaad kunstwerken geworden, schitterend zijn ze, indrukwekkend, in mooie grijzige kleuren. Je blijft er naar kijken.

De multiple Vogelbehang maakte Freijsen voor de tentoonstelling Starting a Universe in Kunstvereniging Diepenheim in 2009. Ze zegt erover: “in de vogelkamer van Museum van Loon in Amsterdam zit een mooie (al 20 jaar). Je ziet er niet in eerste instantie, het licht is wat gedempt en kasten staan voor de bruinomrande vlekken. Het tafereel op het behang toont een exotische wereld met bijzondere vogels, planten en aapjes. Er staat echter een jachttafereel op waarbij een struisvogel achterna wordt gezeten door een hond en jager te paard. Een verontrustend element in de paradijselijke wereld. Ik zag pas later het verband in deze verstoring, zoals ook de lekkage een verstoring is.”

Freijsen maakt ook vochtplekken ‘op bestelling’. In de geweldige voorbije serie van de Volkskrant, ‘Wie koopt dat nou?’, waarin kunstkopers thuis hun kunstwerk laten zien, kwam een enorm werk van de kunstenaar voorbij. Speciaal voor een bepaalde plek in het huis van de kopers, creëerde Freijsen de perfecte vochtplek. ‘Hier past het erg goed. Ik denk niet dat het in een klein flatje tot zijn recht zou komen’. Lees en zie hier het artikel.

Ach, en weer zo’n mooi portret, nu dus van Lizan Freijsen, door de kleine meisjes voor Portretteketete.